بلاک چین

نویسنده مقاله : گلاره عباسی

مقدمه

 در عصر امروز روزانه انبوهی از داده‌ها و اطلاعات تولید می‌شود که نحوه ثبت، نگهداری و استفاده از این داده ها حائز اهمیت است. تکنولوژی Blockchain  که بعد از اختراع اینترنت از آن به عنوان بزرگترین اختراع بشر یاد می شود، نقش بزرگی در این فرایند ایفا می‌کند.

• بلاک چین چیست؟

بلاک چین متشکل از دو کلمه انگلیسی بلاک  (Block)و چین (Chain) است و معنای لغوی آن زنجیره بلوک است. درواقع مفهوم بلاک چین به زنجیره ای متشکل از بلوک هایی اشاره دارد که به هم متصل اند و هر بلوک حاوی یکسری اطلاعات دیجیتال است. به عبارتی دیگر، بلاک چین یک دیتابیس یا پایگاه داده است که اطلاعات را به شیوه جدیدی ذخیره میکند.

در این زنجیره، اطلاعات در هر بلوک به مقدار معینی (bit) ذخیره میشوند. این بلوک‌ها ظرفیت محدودی دارند و یک حجم معینی از اطلاعات را می‌توانند ذخیره کنند. در صورت تکمیل ظرفیت یک بلوک و پر شدن آن، به بلوک پر شده قبلی اضافه می‌شود و به این صورت زنجیره‌ای از بلوک‌های حاوی اطلاعات ایجاد می‌شود.

• بلاک چین چگونه کار میکند؟

انواع داده ها و اطلاعات بدون هیچ محدودیتی از لحاظ نوع آن ها، درون بلوک ها ذخیره میشوند. در بلاک چین، هر بلوک ظرفیت معینی برای ذخیره اطلاعات دارد که پس از تکمیل شدن به صورت یک زنجیره به بلوک های قبلی اضافه میشود.

برای اضافه شدن یک بلوک جدید به زنجیره بلوکی بایستی چهار مرحله طی شود که در ادامه به آنها اشاره می کنیم:

1. انجام تراکنش
2. تائید تراکنش توسط اعضای شبکه
3. ذخیره سازی اطلاعات هر تراکنش در یک بلوک
4. اختصاص یک هش (Hash) منحصر به فرد به هر بلوک

تفاوت بلاک چین با دیتابیس این است که بلاک چین برخلاف دیتابیس، توسط سازمان یا مرکزیت خاصی کنترل نمیشود.

در واقع در بلاک چین، داده ها  واطلاعات بین تمامی اعضای شبکه به اشتراک گذاشته میشود و امکان تغییر و حذف اطلاعات وجود ندارد، مگر آنکه تمامی اعضای شبکه آن تغییر و یا حذف را تایید کنند.

• انواع بلاک چین:

به طور کلی، بلاک چین ها به دو دسته تقسیم میشوند و سایر انواع بلاک چین در زیرمجموعه این دو دسته قرار میگیرند که در ادامه به آن ها می پردازیم:

1. بلاک چین های دارای مجوز (Permissioned Blockchain) : مانند بلاک چین خصوصی (Private Blockchain) و بلاک چین کنسورسیومی (Consortium Blockchain)
2. بلاک چین های بدون نیاز به مجوز(Permissionless Blockchain) : بلاک چین عمومی (Public Blockchain)

در این میان، نوع دیگری از بلاک چین به نام بلاک چین هیبریدی (Hybrid Blockchain) وجود دارد که ترکیبی از خصوصیات بلاک چین خصوصی و بلاک چین عمومی را داراست.

بلاک چین عمومی: منظور بلاک چین عمومی آن است که دسترسی عموم افراد به این شبکه آزاد است و کاملا به صورت غیرمتمرکز داده ها را ذخیره سازی میکند. مانند بلاک چین ارزهای دیجیتال بیت کوین یا اتریوم.

بلاک چین خصوصی: این نوع بلاک چین توسط سازمان و نهاد مشخصی کنترل میشود و تاحدی غیرمتمرکز داده ها را ذخیره سازی میکند؛ مانند برخی از شبکه های تبادل ارز مجازی و هایپرلجر.

• ویژگی های بلاک چین

امنیت اطلاعات: در فناوری بلاک چین، تمام اطلاعات در هر بلوک با یک هش مخصوص به خود ذخیره میشوند.

تغییرناپذیر بودن اطلاعات: اطلاعات ذخیره شده در بلاک چین تنها با تائید اعضای درون شبکه قابلیت تغییر یا حذف شدن را دارند.

شفافیت اطلاعات: تمام اعضای شبکه که مجوز مشاهده و تائید تراکنش ها را دارند، اطلاعات ذخیره شده برایشان شفاف و قابل مشاهده است.

کاربردهای فناوری بلاک چین:

در سال 2009 برای اولین بار تکنولوژی بلاک چین در کدنویسی بیت کوین به کار گرفته شد. پیدایش شبکه بیت کوین منجربه رشد و همه گیری فناوری بلاک چین شد. در ادامه سایر کاربردهای بلاک چین در زمینه های مختلف را مشاهده میکنید:

• حسابداری
• صنعت بانک ها
• مدیریت منابع انسانی
• پزشکی
• آموزش
• رای گیری دیجیتال
• صنعت بیمه
• مالکیت در دنیای دیجیتال

جمع بندی

در این مقاله به بررسی فناوری بلاک چین، ویژگی ها و کارکردهای آن پرداختیم.

با توجه به ویزگی های این تکنولوژی و تاثیری که تا کنون در زمینه های مختلف از خود بر جای گذاشته است، رشد چشمگیر و گستردگی کاربرد آن در دیگر حوزه ها امکان پذیر است.  امروزه به سبب بهبود و گسترش زیرساخت ها، ابزارهای فنی و دانش لازم هر فرد با مهارت لازم در زمینه کدنویسی میتواند بلاک چین مختص به خودش را پدید آورد.

بنابراین، با شناخت این تکنولوژی و نحوه به کارگیری آن میتوانید دانش مفیدی در زمینه تکنولوژی کسب کنید.